5 Giá trị trong cuộc sống bạn nên dạy con từ tuổi lên 5

Rất nhiều bậc cha mẹ nghĩ rằng vẫn còn sớm để dạy cho các bé đang tuổi tập đi hay bé trước tuổi đến trường những giá trị sống. Tuy nhiên đó là một sai lầm.

0
363

Sau đây là những giá trị mà tất cả trẻ em nên được dạy trước tuổi 15 và một số những cách để trẻ rèn luyện chúng.

Giá trị #1: Lòng trung thực

Giúp trẻ tìm ra cách để nói sự thật

Cách tốt nhất để khuyến khích tính trung thực trong trẻ là bản thân bạn là một người trung thực. Hãy xem xét câu chuyện này: Carol đã quyết định hạn chế số ngày tụ tập chơi cùng nhau của bé trai 3 tuổi của mình, Chris và bạn của cậu bé – Paul. Hai cậu bé gần đây đánh nhau rất nhiều, và Carol nghĩ rằng chúng nên tách nhau ra một khoảng thời gian. Vì thế khi mẹ của Paul chọn một buổi chiều để sắp sếp buổi chơi cùng nhau, Carol đã nói với cô ấy rằng Chris bị ốm.

Nghe thấy mẹ nói, cậu bé hỏi: “Con ốm á mẹ? Con bị làm sao cơ?” Carol, bị bất ngờ bởi ánh nhìn hoảng hốt của con trai, nói với cậu bé rằng cô vừa nói rằng cậu bé bị ốm, bởi vì cô không muốn làm tổn thương tình cảm của mẹ Paul. Carol sau đó bắt đầu giải thích một cách phức tạp về sự khác biệt giữa những kiểu nói dối, và Chris đã rất bối rối. Tất cả những gì cậu bé hiểu là nói dối đôi khi không sao cả và rằng trên thực tế, đó là điều mà mọi người vẫn làm.

Nếu bạn nói dối trẻ sẽ học theo

Con của bạn có được gợi ý này từ bạn, vì thế việc cố gắng tránh bất kỳ kiểu lừa dối nào là rất quan trọng, ngay cả khi chỉ là một lời nói tưởng chừng như vô thưởng vô phạt. (Ví dụ nói điều gì đó như: “Đừng nói với bố là chiều nay chúng ta ăn kẹo nhé.”) Hãy để cho trẻ nghe thấy bạn bạn thành thực với những người lớn khác. Carol lẽ ra nên nói rằng “Hôm nay không phải là ngày thích hợp để lũ trẻ chơi cùng nhau. Tôi lo rằng tuần vừa rồi chúng đã đánh nhau rất nhiều. Tôi nghĩ chúng cần thư giãn.

Một cách khác để thúc đẩy giá trị của lòng trung thực: Không phản ứng thái quá khi con nói dối bạn. Thay vào đó, hãy giúp tìm cách để nói ra sự thực. Khi mẹ của cô bé Janice 4 tuổi bước vào phòng sinh hoạt của gia đình một buổi chiều nọ, cô nhìn thấy cái cây trong chiếc chậu lớn đã bị đổ và vài cành cây thì bị gãy. Cô biết ngay điều gì đã xảy ra: Trước đây có lần cô đã nhìn thấy Janice cho búp bê Barbie của mình “trèo lên cây”, và lúc đó cô đã nói với con gái rằng cây không chịu được. Khi người mẹ yêu cầu một lời giải thích, cô bé Janice với vẻ đầy tội lỗi đã đổ lỗi cho chú chó của gia đình.

Mẹ của Janice đã phản ứng một cách hợp lý: Cô đã cắt ngang câu chuyện của đứa bé và nói: “Janice, mẹ hứa sẽ không la mắng. Hãy nghĩ về điều này một phút rồi nói cho mẹ điều thực sự đã xảy ra.” Sau giây lát, đứa trẻ đã thú nhận lỗi của mình. Kết quả là, Janice đã phải giúp dọn dẹp chỗ hỗn độn và không được phép xem TV chiều hôm đó, tuy nhiên mẹ cô bé đã nhấn mạnh rất nhiều rằng cô đề cao sự trung thực của cô bé. Với việc làm này, cô đã dạy cho đứa trẻ một bài học quan trọng: ngay cả khi trung thực không phải lúc nào cũng dễ dàng hay dễ chịu, bạn và những người khác luôn cảm thấy tốt hơn nếu bạn nói sự thật.

Giá trị #2: Công bằng 

Nhấn mạnh việc trẻ cẩn sửa lỗi

Vào một buổi gia đình quây quần gần đây, Amy và Marcus, cặp anh em họ 4 tuổi đang dựng một lâu đài từ những khối gỗ. Đột nhiên, Amy gõ vào lâu đài của Marcus, rồi cậu bé bắt đầu khóc. Chứng kiến cảnh này, bố của Amy đã khiển trách con gái và yêu cầu cô bé xin lỗi. Amy xin lỗi một cách nghiêm túc: “Em xin lỗi”.

Sau đó, bố cô bé đưa cô bé sang bên cạnh và hỏi: “Con có biết tại sao con lại đẩy đổ những khối gỗ của anh không?” Cô bé nói rằng cô bé tức giận khi thấy lâu đài của Marcus lớn hơn lâu đài của cô bé. Bố cô bé nói với cô bé rằng mặc dù không thể tha cho bé vì việc phá lâu đài của anh họ, anh có thể hiểu được cảm nghĩ của cô bé. Sau đó, anh đã đưa cô bé quay trở lại để chơi.

Phản ứng của ông bố cũng tương tự như của nhiều bậc cha mẹ hiểu biết về mặt tâm lý: Anh muốn con gái mình xác định và thể hiện cảm xúc của mình và hiểu tại sao cô bé cư xử như vậy. Điều đó không sao, nhưng vẫn chưa đủ. Để giúp trẻ tiếp thu ý thức thực sự về sự công bằng, cha mẹ cần khuyến khích các bé thực hiện một số hành động để khắc phục sai lầm của mình. Ví dụ, bố của Amy có thể gợi ý cô bé giúp Marcus xây lại lâu đài của mình hoặc cô bé mang cho cậu bé một ít bánh quy như một cử chỉ xin lỗi.

Xin lỗi là chưa đủ, hãy dạy trẻ sửa chữa lỗi mình đã gây ra

Nói “Tớ xin lỗi” khá dễ dàng với một đứa trẻ và giúp trẻ thoát tội mà không phải nghĩ ngợi gì. Bắt trẻ chủ động sửa chữa lỗi của mình truyền tải một thông điệp mạnh hơn. Nếu bạn ý thức được rằng con của bạn đã hành xử không tốt đối với người nào đó, hãy giúp bé nghĩ ra một cách để bù đắp. Bé có thể đưa một trong số những chiếc xe tải đồ chơi của mình cho người bạn chơi cùng vừa bị bé phá mất đồ chơi. Bé có thể vẽ một bức tranh cho chị của mình sau khi đã trêu chọc chị cả ngày. Bằng việc khuyến khích trẻ có những cử chỉ như vậy, bạn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đối xử với  mọi người một cách công bằng – một giá trị thiết yếu mà một ngày nào đó sẽ giúp bé vượt qua được thế giới phức tạp của những mối quan hệ bạn bè.

Giá trị #3: Lòng kiên định 

Khích lệ chúng đối mặt với thử thách

Bé Jake 5 tuổi cho mẹ xem một bức vẽ mà bé đã vẽ bằng sáp màu mới của mình, mẹ nói “Nó thật là tươi sáng và nhiều màu sắc. Làm tốt lắm!”. Đứa trẻ sau đó chạy vào phòng của mình và nhanh chóng phác một bức vẽ khác đem khoe mẹ để được mẹ khen hết lần này đến lần khác.

Mẹ bé chia sẻ:“Cứ cái sau lại nguệch ngoạc hơn cái trước. Tôi đã không biết phải nói gì cả”. Có thể một phản ứng hay hơn nên là: “Ồ Jake, bức đó không được vẽ cẩn thận như cái kia nhỉ. Con đã làm hết sức khi vẽ bức đó chưa?”

Kiên định là một giá trị mà bạn có thể khuyến khích từ khi bé còn rất nhỏ. Cách làm dễ nhất là tránh ngợi khen quá đà và đưa ra góp ý trung thực cho trẻ, theo một cách nhẹ nhàng và với tinh thần ủng hộ.

Dạy trẻ làm mọi việc với một ý chí kiên định

Một cách hữu ích khác để giúp trẻ phát triển lòng kiên định là khuyến khích trẻ làm những điều không dễ dàng – và khen ngợi cho khởi đầu của chúng. Ví dụ nếu con trai bạn hay xấu hổ, hãy âm thầm khích lệ con tiếp cận những đứa trẻ khác ở sân chơi, ngay cả khi nó khiến cho bé cảm thấy lo lắng và sợ hãi. Nếu con gái bạn dễ nổi nóng, hãy dạy bé những chiến lược (như đếm đến mười hoặc thở sâu) để ngăn cơn nóng giận bùng phát. Hãy chúc mừng bé khi chúng xoay sở làm được những điều khó với chúng. Đứa trẻ nghe được câu “Con làm tốt lắm, mẹ biết nó thực sự rất khó!” được củng cố bằng sự thừa nhận đó và trở nên thậm chí kiên định hơn khi tiếp tục cố gắng.

Giá trị  #4: Sự quan tâm

Dạy chúng nghĩ cho cảm nhận của người khác

Anne đã rất thất vọng bởi các con gái của cô, 3 và 4 tuổi kết thúc bằng việc khóc lóc rên rỉ và đánh nhau mỗi lần cô đưa chúng đi mua sắm ở cửa hàng tạp phẩm. Anne kể “Tôi rút cục phải nói với chúng rằng chúng ta cần tìm ra cách làm sao để đi mua sắm mà không ai phải cảm thấy tức giận cả.”

Người mẹ đã nhờ các cô bé gợi ý làm thế nào để khiến cho chuyến đi tới cửa hàng tạp phẩm trở thành trải nghiệm tốt đẹp hơn cho tất cả. Cô bé 4 tuổi gợi ý chúng mang bánh snack từ nhà đi để chúng sẽ không đòi ăn bánh quy nữa. Cô bé 3 tuổi thì nói rằng bé sẽ hát thầm để cô bé cảm thấy vui.

Từ giờ mẹ sẽ không phải khổ sở mỗi lần đưa các bé đi siêu thị nữa

Các bé ghi nhớ lời hứa của mình, và chuyến đi tiếp theo tới siêu thị trôi qua suôn sẻ hơn rất nhiều. Khi rời khỏi siêu thị, bé em hỏi: “Bây giờ mẹ có cảm thấy thực sự tức giận không?” Người mẹ cam đoan với cô bé rằng cô cảm thấy rất tốt và nhấn mạnh thật tốt như thế nào khi không có ai tranh cãi nhau cả.

Thực hành những tình huống giải quyết vấn đề này giúp cho trẻ học được giá trị của việc biết quan tâm suy xét. Qua thời gian, ngay cả một đứa trẻ nhỏ cũng nhận ra được ngôn từ hoặc hành động có thể khiến người khác cười hoặc cảm thấy tốt hơn, và khi bé tốt với người khác, người đó cũng sẽ tốt với bé. Góp ý này khuyến khích hành động cân nhắc suy nghĩ chân thành.

Giá trị #5: Tình yêu 

Hãy hào phóng với tình cảm của bạn

Cha mẹ có xu hướng nghĩ rằng trẻ vốn yêu thích và hào phóng với tình cảm của mình. Điều này là đúng, tuy nhiên để những tình cảm yêu thương này kéo dài, chúng cần được đáp lại. Thật buồn khi nhận ra sau một ngày bận rộn như bao ngày, câu nói “Mẹ yêu con” có lẽ lại là câu mà đứa trẻ ít được nghe thấy nhất.

Hãy để cho con thấy bạn thể hiện tình yêu và tình cảm của bạn dành cho những người trong cuộc đời bạn. Hãy hôn và ôm bạn đời của mình khi các con ở quanh. Hãy nói chuyện với con về tình yêu và sự trân trọng bạn dành cho ông bà, cô dì, chú bác và các anh chị em họ lớn như thế nào.

Hãy để con cảm nhận được tình yêu bạn dành cho con cũng như với tất cả mọi người để con có thể học từ bạn

Và dĩ nhiên, đừng để cho một ngày qua đi mà bạn không hề thể hiện tình yêu của mình dành cho con. Hãy thể hiện tình yêu của mình theo những cách bất ngờ: Đính kèm theo một tờ giấy nhờ trong hộp cơm trưa của bé. Tãy đính một hình trái tim lên gương phòng tắm để bé nhìn thấy nó khi đánh răng. Hãy ôm bé không vì lý do nào cả. Đừng cho phép những suy sụp vào một buổi sáng  hay những thói quen buổi chiều điên rồ vắt kiệt hết những cử chỉ yêu thương khỏi một ngày của bạn.

Tôi hoàn toàn có thể đảm bảo với bạn rằng bạn nói “Mẹ yêu con” với con bạn càng nhiều, con bạn sẽ nói “Con yêu mẹ” với bạn càng nhiều. Bạn trao đi càng nhiều cái hôn và cái ôm, nhà bạn sẽ tràn ngập tình yêu thương. Và khi con cái của chúng ta cảm thấy thoải mái khi thể hiện tình yêu của chúng đối với chúng ta, chúng ta có lẽ đã truyền cho chúng một giá trị tuyệt vời nhất trong tất cả những giá trị.        

 

Đưa ra bình luận của bạn

Please enter your comment!
Please enter your name here